Օրը սկսեցինք վաղ առավոտյան, միանգամից ուղևորվեցինք Արատես։ Առաջին անգամ էի լինում Արատեսում, այն ինձ համար նոր բացահայտում էր։
Վիլյամ Սարոյան «Գաստոն»
Արատեսյան ճամփորդության ժամանակ ունեցանք հետաքրքիր քննարկում խարույկի շուրջ։ Իսկ ընտրված հեղինակը ՝ Վիլյամ Սարոյանն էր իր «Գաստոն» ստեղծագործությամբ։ Եղավ բուռն քննարկում, յուրաքանչյուրը ներկայացրեց իր տեսակետը ստեղծագործության վերաբերյալ։
Առաջին հայացքից թվում է թե համերաշխ ընտանիք է ներկայացված, միմյանց սիրող հայր ու դուստր։ Ստեղծագործության մեջ առկա են երեք հերոսներ ացջիկը հայրը և մայրը։ Սարոյանը այս աշխատանքով փորձում է ցույց տալ յուրաքանչյուրի անհատական կերպարըև , որ յուրաքանչյուր մարդ յուրահատուկ է իր տեսակով։ Մարդկանց պետք է դատել իր հոգևոր արժեքներով այլ ոչ թե նյութական կարողություններով։ Ստեղծագործության հերոսը Գաստոնը հենց հայրն էր, որը մերժվում էր հասարակության կողմից, քանի որ տարբերվում էր իր անհատականությամբ շրջապատող մարդկանցից։ Եվ այստեղ միակ տուժվողը աղջիկն է, որն ընթամենը վեց տարեկան էր։
Մանկավարժական ճամբար օր հինգերորդ ամփոփում
Մանկավարժական ճամբարի վերջին օրը սկսեցինք Հյուսիսային դպրոցում ընկեր Ալիսի արվեստանոցում։ Կավով աշխատանքը ինձ համար շատ հետաքրքիր էր: Փորձեցի կավից խխունջ պատրաստել, կարծում եմ ինձ մոտ ստացվեց։ Ընկեր Ալիսի օգնությամբ քարով ևս աշխատաեցինք ։
Սեմյոն Սոլովեյչիկի «Երես առած երեխաներ»
Առանձնացրել եմ երկու դրույթ `
- Ինձ համար հիմնական դրույթն այն է, որ «Վստահությունը, սերը, բարությունը այն հիմքերն են, որոնց վրա իրենք իրենց կառուցվում են ավելի բարդ զգացմունքները: Դաստիարակե՜ք երեխային բարությամբ, և նա կատի չարը, երբ իրականում հանդիպի դրան: Նա չարն ատելու և դրան չվարժվելու ուժ կունենա: Դաստիարակե՜ք երեխային ատելության մեջ և բացի ատելությունից ոչինչ չեք դաստիարակի: Ի դեպ, միայն երեսառած երեխան է կարողանում նեղացնողին պատասխանել, ընդ որում բացահայտ և ոչ թե ՙտականց՚: Երես տված երեխաները մեծանում են ավելի համարձակ, քանի որ չգիտեն, թե ինչ է վախը. մանկության տարիներին նրանք վախենալու բան չեն ունեցել»:
- Թերևս լավը կարելի է համարել ոչ թե այն մանկապարտեզը, որտեղ երեխաները հնազանդ են ու կազմակերպված, այլ այն, որտեղ երեխաներն աղմկում ու չարաճճիություն են անում, բայց միևնույն ժամանակ պահպանվում է կարգապահության որոշակի մակարդակ, որն անհրաժեշտ է երեխաների անվտանգությունն ապահովելու համար: Միայն մինիմումը:
Հոդվածի հիմանական դրույթը այն է, որ երեսառած երեխան ավելի ինքնուրույն է լինում, կարողանում է ինքն իրեն պաշտպանել, չի ունենում վախ սխալվելուց, ազատ է իր քայլերի մեջ։ Երես առած երեխան նա է, որ իր համար տանը, դրսում ամեն ինչ շատ լավ է։ Բոլորը կատարում են իր ցանկությունները։ Դրա համար էլ նա իրեն վստահ է զգում, իրեն վստահ է զգում։
Ջոն Հոլթ
«Մանկական հաջողությունների պատճառները»
Այսօր ընթերցեցի Ջոն Հոլթի «Մանկական հաջողությունների պատճառներ» գիրքը։ Ըստ Հոլթիի երեխան պետք է ազատ լինի իր քայլերում։ Բոլոր պարագաներում պետք է թույլ տալ որպեսզի երեխան երևակայի և ազատ ստեղծագործի։
Պնդումներ ,որոնց հետ համամիտ եմ.
- «Ուսման մեջ անկախության այս ոգին սովորողիամենարժեքավոր որակներից մեկն է, և մենք, որ ուզում ենք օգնել երեխաներին սովորել, պետք է հարգենք ու զարգացնենքայդ որակները»: Կարևորում եմ երեխայի անկախությունը, պետք է երեխան ազատ ինքնարտահայտվելու հնարավորություն ունենա որպեսզի հետագայում կարողանա դժվարություններ հաղթահարի։
- «Ի վերջո երեխան մարդ է և ընկեր, որին պետք է աջակցել, խրախուսել»:
- «Երեխաները ուսման այնպիսի ձև են օգտագործում, որը համապատասխանում է իրենց կյանքի պայմաններին, և նրանք հեշտությամբ ու բնականորեն են սովորում, քանի դեռ մենք չենք խանգարում նրանց»
- «Եթե երեխան սխալվում է, մենք պետք է անմիջապես ուղղենք նրան, թե չէ այն կվերածվի վատ սովորության, որն այլևս անհնար կլինի վերացնել։ Այս տեսությունը ուղղակի սխալ է։ Երեխաների մեծ մասը սովորում է քայլել, խոսել ու կարդալ և այլն սկզբից սխալներ անելով հետո դրանք ուղղելով»։
- «Այս զգացողությունը ուժեղ է երեխայի մեջ ինչ որ բան սխալ անել, երբ գիտես թե ինչպես ճիշտ անել։ Մեծահասակները հաճախ դրան հավանություն չեն տալիս։ Ես կարծում եմ դա սխալ է։ Միշտ ամեն ինչ ճիշտ անհարաժեշտություն չկա»։
- «Տարօրինակ է, բայց մարդկանց մեծամասնությունը անհանգստանում է՝ իր երեխայի մոտ տեսնելով անկախության առաջին նշանները»:
Պնդումներ,որոնց հետ համամիտ չեմ։
- «Երեխաները սովորում են լեզուն որով խոսում է իրենց շրջապատող մարդկանց մեծամասնությունը։ Եթե երեխան մեծանում է այնպիսի միջավայրում, որտեղ մարդկանց մեծամասնությունը չի խոսում այն լեզվով, որը ստանդարտ լեզու ենք անվանում, ապա միայն կվնասենք նրան, եթե հասկանալ տանք, որ նա ճիշտ չի խոսում։ Ավելի ճիշտ կլիներ, դա ինչպես անում են որոշ դպրոցներ նրան սովորեցնել խրախուսելով գրել ու կարդալ իրեն հետաքրքրող թեմաներով իր բնական ձևով»։ Համաձայն չեմ քանի որ երեխայի մեջ ճիշտ խոսք պետք է ձևավորել դեռ մանկուց,մինչև դպրոց հաճախելը,ինչ վերաբերվում է միջավայրում ոչ ստանդարտ լեզվի գործածմանը,ապա այդ երևույթը հանդիպում է գրեթե ամենուր և դրանից խուսափել հնարավոր չէ,պարզապես պետք է երեխային միշտ շտկել լեզվի սխալ գործածման պահին դա նրա մեջ կմիավորի ճիշտ խոսք։
- «Միայն քիչ թվով երեխաներ են ընդունակ այնպես լավ սովորելու դպրոցում, ինչպես մենք ենք ցանկանում»։ Համամիտ չեմ յուրաքանչյուր երեխա կարող է լավ սովորել իրեն հետաքրքող առարկաները։ Օրինակ ՝ ես դպրոցական տարիներին չեմ սիրել ֆիզկիա և քիմիա առարկաները իմ ուսուցիչների պատճառով:
Մանկավարժական ճամբար օր չորրորդ
Մանկավարժական ճամբարի հաճելի օրերից մեկն էր, ինչպես միշտ օրը անցավ շատ հագեցած և հետաքրքիր։ Օրը սկեցինք Ագարակում։ Կատարեցինք պարտեզապուրակային աշխատանքներ։ Որից հետո տիկին Մարինե Մկրտչյանը մեզ արդեն սպասում էր արդեն սովորոած երգերն ու պարերը փորձելու համար։ Հատկապես շատ հետաքրքիր էր տիկին Մարիետ Սիմոնյանի հետ քննարկումը Կարել Չապեկի փոքրիկ առակների և Ռոդարիական հնարքների մասին վերլուծությունը։ Իսկ ահա վերջում մի լավ լողացինք, որը իսկապես գերագույն հաճույք էր։
Ռոդարիական հնարքներ Երևակայություն
Նախագծի անվանումը ՝ Երեխաները արվեստում
Նախատեսված է ՝ 5-6 տարեկան երեխաների համար
Մասնակիցներ ՝ Նախադպրոցական տարիք
Նախագիծը իրականացրել եմ կամավորական աշխատանքի ընթացքում՝ Արևմտյան դպրոց-պարտեզում։ Այլընտրանքային նկարչության տեսակները բազմազան են, ես ընտրել էի փուչիկանկարչությունը։ Երեխաները փուչիկի վրա նկարում են այն ինչ ուզում են, այս հնարքը կիրառելիս երեխաները շատ ոգևորված էին։ Նպատակն էր աշակերտների ընդգրկումը ստեղծագործական գործունեության մեջ, լինել ազատ գործողությունների մեջ, որը մեզ մոտ ստացվեց, այլընտրանքային նկարչության միջոցով զարգացնել երեխաների երևակայության ունակությունը վերլուծական և ստեղծագործական մտածողության զարգացումը, առաջացնել սեր նկարչության նկատմամաբ։ Զարգացնել գեղագիտական ճաշակը։ Երեխաներին ծանոթացնել այլընտրանքային նկարչության տեսակների հետ։ Աշակերտները ընդլայնում են մտահորիզոնը առանց որոնց չի կարելի պատկերացնել մարդու ցանկացած գործունեություն: Կամավորական աշխատանքի ընթացքում կատարել եմ նաև մեկ այլ նախագիծ,այս անգամ մատիտներին փոխարինելու եկավ այլընտրանքային նկարչության ձևերից` մատիկանկարչությունը:
Մանկավարժական ճամբար օր երրորդ
Այսօրը անցավ ակտիվ և ստեղծագործ։ Օրը սկսեցինք Հյուսիսային դպրոցում, եղանք ընկեր Ալիսի արվեստանոցում և քանի որ օրեր առաջ քանդակագործության փառատոններ, այս անգամ կավից պատրաստեցինք հետաքրքիր շենքեր։ Մասնակիցները յուրաքանչյուրը պատրասեց յուրահատուկ և տարբերվող շենքեր։
Զորաց վանք
Եկեղեցին գտնվում է Եղեգիս գյուղի արևելյան կողմում: Կառուցել է Սյունաց Տարսայիճ Օրբելյան իշխանի թոռ, Սյունյաց մետրոպոլիտ Ստեփանոս-Տարսայիճը:
Արևելյան պատի հյուսիսային խորշին առ այսօր պահպանվել է 1322-ով թվագրվող հետևյալ արձանագրությունը. «Ես` տր. Ստեփանոս, որդի Ջալալին, թոռն մեծի Տարսայիճին, հիմնարկե(ա)լ շինեցի եկեղեցիս յանուն սրբոյ Աստուածածնայ…»:
Նախկինում պարսպապատ եկեղեցին կառուցված է կոփածո կարմրաgույն քարից` չորս բոլորակ սյունների վրա: Տանիքը երկթեք է, արևմտյան պատն ունի դռների նմանությամբ երեք կամարակապ բացվածքներ, իսկ ավաg խորանի կողքերից` մեկական ավանդատներ են:
Մանկավարժական ճամբար օր երկրորդ
Ճամբարի երկրորդ օրը սկսվեց Ագարակում։ Սկզբում շրջեցինք և ծանոթացանք կենդանիների հետ, որից հետո խմբերի բաժանվեցին և կատարեցինք պարտեզային աշխատանքներ։ Ընկեր Էդմոնը յուրաքանչյուր խմբի հանձնարարական տվեց։ Ինձ էր վստահված այգու կանաչ հատվածի աշխատանքը ՝ հնձումը, ինչպես նաև խնամեցինք Պոնիին։
Կարել Չապեկ Փոքրիկ առակներ
Աքաղաղ
Չի լուսանում։ Ես դեռ ազդանշան չեմ տվել։
Վերլուծություն
Աքաղաղը, որոշակի առումով նման է մարդկանց, քանր որ մադիկ էլ շատ հաճախ են իրենց գերագնահատում։ Պետք չէ գերագնահատել ընդունակությունները և արժեքները։
Ճնճղուկ
Մեծ բան է՝ սոխա՜կ։ Մենք, ճնճղուկներս, ավելի շատ ենք։
Վերլուծություն
Ընկերությունը քանակի մեջ չէ այլ որակի։
«Մուտք կրթահամալիր» մանկավարժական ճամբար
Հուլիսի 29-ից օգոստոսի 2-ը կրթահամալիրում կազմակերպվում է մանկավարժական ճամբար, որին մասնակցում եմ նաև ես։
Առաջին օրը ունեցանք հագեցած և հետաքրքիր օրը։ Օրը սկսեցինք ժողովրդական օպերայով «Ժնջիլ, Ժնջիլը» տիկին Մարինե Մկրտչյանի հետ, այնուհետև միասին երգեցինք «Լորիկ» պարերգը։
Անի Ենգոյան 