Рубрика: Հայրենագիտություն․ Առաջադրանքների փաթեթ

Հայաստանի գետերը

Հայաստանը լեռնային և քարքարոտ երկիր է, որն իր բարձր դիրքի շնորհիվ հարուստ է ջրի պաշարներով։ Երկրի տարածքի 4,7%-ը կազմում է ջուրը։ Հայաստանը հաճախ անվանում են <<գետերի և լճերի երկիր>>։ Այսօր Հայաստանում կա ավելի քան 9,480 գետ և գետակ՝ 180 հազար կմ ընդհանուր երկարությամբ:

Մեր երկրի գետերը հանդիսանում են Արաքսի և Կուրի վտակները։ Հայաստանի բոլոր գետերն ունեն շատ արագ ու բուռն հոսք: Այդ իսկ պատճառով, հին ժամանակներում Հայաստանը կոչում էին «Նաիրի», որը նշանակում է «արագ հոսող ջրերի երկիր»: 

Երկրի գետերը սնվում են ստորգետնյա, հալոցքային և անձրևային ջրերից։ Թեև դրանք հիմնականում փոքր գետեր են, սակայն շատ մեծ է դրանց նշանակությունը երկրի տնտեսության համար։

Հայաստանի ջրագրական քարտեզ

Հայաստանի գետերի խնդիրները

Հայաստանի գետերի հիմնական խնդիրներն են`

  • Ջրային ռեսուրսի նվազում
  • Ջրային ռեսուրսի հյուծում` ծանրաբեռնվածություն հիդրոէլեկտրակայաններով
  • Գետերի աղտոտվածություն
  • Գետային ձկնաշխարհի կորուստ

Հայաստանի գետերը

Արաքս։ Մայր Արաքսը Հայաստանով անցնող ամենախոշոր և ամենաերկար գետն է, որի մասին հիշատակություն կա նաև Աստվածաշնչում: Արաքսը հոսում է Հայկական լեռնաշխարհի ամբողջ տարածքում և թափվում է Կասպից ծով: Գետի կենդանական աշխարհը շատ հարուստ է. այստեղից է, օրինակ, իշխան ձուկը, որն անկրկնելի համ ունի՝ հռչակված ողջ աշխարհով։ Ներկայիս Հայաստանի տարածքով Արաքսը ձգվում է 158 կիլոմետր, բայց նրա ընդհանուր երկարությունն է 1072 կիլոմետր։

Նկարում Մայր Արաքսն է  Հայաստանի և Իրանի սահմանում

Ստորև նշված են Հայաստանի 50 կմ-ից ավելի երկարություն ունեցող գետերը.

Ախուրյան 186 կմ

Արաքս 158 կմ

Որոտան 119 կմ

Հրազդան գետ 141կմ

Արփա 126 կմ

Աղստև 99 կմ

Դեբեդ 152 կմ

Քասաղ 89 կմ

Ողջի 88 կմ

Փամբակ 86 կմ

Ձորագետ 71 կմ

Գետիկ 58 կմ

Վեդի 58 կմ

Ազատ 56 կմ

Արգիճի 51 կմ

Առաջադրանք՝

Ի՞նչ գետ է հոսում քո բնակավայրում

  • Ի՞նչ խնդիրներ ունի
  • Որտեղի՞ց է սկիզբ առնում
  • Երկարությունը
  • Վտակները
  • Որտե՞ղ է թափվում
  • Նյութը տեղադրիր քո բլոգում:

2.Պատասխանելով հարցերին գրիր վերևում նշված գետերի մասին։

Որքա՞ն է գետի երկարությունը —
Ո՞ր մարզերով է հոսում
Ոտեղի՞ց է սկիզբ առնում— 
Որտե՞ղ է թափվում

Рубрика: Հայրենագիտություն․ Առաջադրանքների փաթեթ

Հայկական ազգանունների ծագումը

Ազգանուն հայերեն բառը բացատրվում է որպես ազգի անուն : Բայց ազգանվան ծագման հենց սկզբում ազգային անուններ չեն եղել , քանի որ մարդիկ ապրում էին փոքր խմբերով ,  միմյանցից առանձին , բայց բոլորն իրար լավ ճանաչում էին : Իսկ եթե ստացվում էր այնպես , որ նույն բնակավայրում ապրում էին մի քանի Արամ , կամ Անահիտ , ապա նրանց միմյանցից տարբերվում էին տարբեր կերպ , օրինակ ԳԱՌՆԻԿԻ ԹՈՌ ԱՐԱՄ, կամ գտնում էին նրանց բնութագրող հատկանիշներ ,օրինակ ԿԱՂ ՀՄԱՅԱԿ կամ ՀԱՄԵՍՏ ԱՆԱՀԻՏ:

 Քաղաքների առաջացման հետ մեկտեղ , երբ արհեստավորությունն առանձնացավ հողագործությունից , զարգացավ նաև առևտուրը և մարդիկ ստիպված էին տեղաշարժվել մի տեղանքից մյուսը : Հենց այդ ժամանակ էլ անհրաժեշտություն առաջացավ ազգանունների ստեղծման , քանի որ մարդկանց արդեն հնարավոր չէր ճանաչել ըստ նրանց բնութագրող հատկանիշների կամ այսպես կոչված ածական անունների:

 Այդ ժամանակ հիմնականում , անունների հետ մեկտեղ օգտագործվում էր այն տեղանքի անունը , որտեղ ծնվել էր տվյալ մարդը , օրինակ ԱՆԱՆԻԱ ՇԻՐԱԿԱՑԻ,ԳՐԻԳՈՐ ՏԱԹԵՎԱՑԻ և այլն: Անանիա, ով ծնվել է Շիրակում, կամ Գրիգոր, ով ծնվել է Տաթևում։

Կամ  մարդու անվան հետ միասին օգտագործվում էր նրա գործունեությունը կամ մասնագիտությունը, օրինակ՝ ՄԿՐՏԻՉ ՆԱՂԱՇ-  նկարիչ, զարդանկարիչ, ԳՐԻԳՈՐ ՄԱԳԻՍՏՐՈՍ վարդապետ, հոգևորական ։

Ժամանակի ընթացքում,արդեն հին և միջին դարերում,ազնվական ընտանքներն անպայման ազգանուններ ունեին-Արծրունի , Ամատունի , Մամիկոնյաններ , Ռշտունի : Հետագայում , արդեն ազգանուններին ավելացվում էին նաև տոհմանունները , անուն ազգանուններին ավելացվում էին«ազգ»,«տոհմ»,«տուն» բառերը : Օրինակ Արծրունյաց տուն,Մամիկոնյաց տոհմ, Ռշտունյաց տոհմ և այլն:

 Անցան ժամանակներ , կյանքն  էլ սկսեց փոխվել, նոր օրենքներ ըդունվեցին և արդեն ոչ իշխանական մարդիկ, քաղաքացիները ևս ազգանունների կարիք ունեին : Ստացվում էր այնպես, որ մի ազգից  մի քանի մարդ,կամ էլ սերնդե-սերունդ այնքան էին հմտանում այս կամ այն արհեստի մեջ , որ նրանց արդեն սկսում էին ազգանվանել այդ արհեստի կոչմամբ :
Օրինակ՝ Ոսկերչյան, Հացթուխյան, Քարտաշյան, Դարբինյան։

 Ազգանուններ էին տրվում նաև մարդու արտաքին հատկանիշների հիման վրա,
օրինակ՝ Ճաղատյան,Կարճիկյան և այլն:

 Հիմնականում հայկական ազգանուններն առաջանում էին տվյալ  ազգի հեղինակավոր անձի անվանը ավելացնելով -յան,-յանց,-ենց,-ունց,-ոնց,-ունի:

 Առավել տարածված են -յան վերջավորությամբ ազգանունները:
-յան վերջավորությունը -յանց,-ենց ածանցների կրճատ ձևն է.այն նշանակում է այս կամ այն տոհմին տվյալ անձի պատկանեուլթյունը:

  • Ունի վերջածանցով ազգանունները հին և միջին դարերում պատկանում էին նախարարական տների ներկայացուցիչներին-Ամատունի,Բագրատունի,Արծրունի և այլն:
  • Ենց,-ունց-ով ավարտվող ազգանունները լայն տարածում ունեյին Զանգեզուրում/ՍՅունիքումէ գտնվում/ ,օրինակ՝ Ադոնց,Բակունց և այլն:

Ազգանունների առաջացման ստուգաբանությամբ զբաղվում են լինգվիստները-լեզվաբանները :
Եվ շատ հաճախ նրանք գտնում են շատ արժեքավոր և հետաքրքիր պատմական նմուշներ և կարևոր տեղեկությւոններ: Իսկ ազգանունների մասին գիտությունը կոչվում է օնոմաստիկա:

Մարդկանց միշտ հետաքրքրում է իրեց անվան և ազգանվան նշանակությունը : Դրանք շատ բազմազան են լինում : Հաճախ զվարճալի , տարօրինակ , իսկ երբեմն նաև ուղղակի իմաստ չեն ունենում:

Рубрика: Հայրենագիտություն, Հայրենագիտություն․ Առաջադրանքների փաթեթ

Մեր լեզուն Հայերենն է

Յուրաքանչյուր ժողովուրդ ունի իր մայրենի լեզուն, որով նա խոսում է, գրում, հաղորդակցվում։ Հայերի մայրենի լեզուն հայերնն է։ Հայոց լեզուն աշխարհի հնագույն և հարուստ լեզուներից է։ Այն անցել է զարգացման բազմադարյան ուղի։ Հայերենի այբուբեն կամ հայոց գրեր, հայերենի գրերի համակարգը, որը ստեղծվել կամ շատ դեպքերում ասում են՝ վերականգնվել է Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից, որպես թվական նշում են  405-ը։ Հայերեն գիրը ստեղծողի անունով հաճախ անվանվում է նաև մեսրոպյան գիր կամ մեսրոպյան այբուբեն։ Մաշտոցյան գրերից գյուտից հետո գրավոր հայերենն անցել է երեք փուլ ՝ գրաբար, միջին հայերեն և աշխարհաբար։ Աշխարհաբար հայերենը շարունակեց զարգանալ երկու ճյուղով, այդ պատճառով մենք այսօր ունենք երկու գրական լեզու ՝ արևելահայերեն և արևմտահայերեն։

Читать далее «Մեր լեզուն Հայերենն է»

Рубрика: Հայրենագիտություն, Հայրենագիտություն․ Առաջադրանքների փաթեթ

Ի՞նչ է ամրոցը, բերդը

«Մենք շատ ենք լսել տարածված մի կարծիք, ըստ որի՝ հայերը բերդեր ու ամրոցներ չեն կառուցել, այլ միայն եկեղեցի ու վանք։ Հավանաբար, սրա արդյունքում է, որ այսօր, «Հայաստանում ի՞նչ բերդ կամ ամրոց գիտեք» հարցին հիմնականում հնչում է ստանդարտ պատասխան՝ «Ամբերդ»: Մինչդեռ հայկական բերդերը շատ են, հետաքրքիր, իրար չկրկնող ճարտարապետությամբ եւ պատմությամբ։

Հայաստանը մշտապես շրջապատված է եղել այնպիսի երկրներով ու ժողովուրդներով, որոնք ցանկացել են տիրանալ մեր հայրենիքին։ Այդ երկրների հարձակումներին դիմագրավելու համար կառուցել են անառիկ բերդեր և ամրոցներ։ Հայոց բերդերից հայտնի են Հալիձորը, Լոռվա բերդը, Ամբերդը, Սմբատաբերդը, Բջնիի բերդը և այլն։ Այդ բերդերի մի մասը պահպանվել է մինչ այսօր։

Читать далее «Ի՞նչ է ամրոցը, բերդը»

Рубрика: Без рубрики, Հայրենագիտություն․ Առաջադրանքների փաթեթ

Հայրենագիտություն․ 4-րդ դասարան

Սեպտեմբերի 26-30/ ամբողջ շաբաթվա համար/

 Քննարկման թեմա՝ դպրոցում քննարկվող և տանը լրացուցիչ աշխատելու նյութ՝

Սեպտեմբերի 19-23
Իմ ազգանվան պատմությունը
Երկուշաբթի- Քննարկում —Առասպելներ, Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ
Երեքշաբթի- Առասպելներ, Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ— նյութը կարդալ, փորձել ներկացանել բանավոր, բլոգում պատասխանել հարցերին։

Սեպտեմբերի 12-16-ի աշխատանքային փաթեթ

Սեպտեմբերի 5-9

  • Իմ Ամառային հանգիստը
  • Ի՞նչ գիտեմ Հայաստանի մասին։

4.1 դասարան

4․2 դասարան

Рубрика: Հայրենագիտության աշխատանքների փաթեթ., Հայրենագիտություն․ Առաջադրանքների փաթեթ

ՀԱՅՐԵՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ․ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐԻ ՓԱԹԵԹ

Մայիսի 22-26/ ամբողջ շաբաթվա համար

Անում ենք հայրենագիտություն առարկայի ուսումնական երրորդ շրջանի հաշվետվությունը։

Երկուշաբթի գրելու ենք ինքնաստուգում:

Մայիսի 13-19/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Մայիսի 8-12/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Սովորել Ժողովուրդ, արքաներ, հերոսներ և ԱՐՏԱՇԵՍՅԱՆՆԵՐ թեմաները։

Ապրիլի 25-28-/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Երկուշաբթի օրը պատասխանում եք Ժողովուրդ, արքաներ, հերոսներ թեման։

Ապրիլի 17-21-/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Երկուշաբթի օրվա համար կատարել հետևյալ առաջադրանքը․

  • Պատմել Սուրբ Հարության տոնի ձեր ընտանեկան ավանդույթի մասին այն շարադրել բլոգում, կցել օրվանից նկարներ, գրել՝ ձեզ համար ամենասիրելի պահը այդ տոնի ընթացքում:

Ապրիլի 10-14-/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Ապրիլի 3-7-/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Մարտի 27-31 -/ ամբողջ շաբաթվա համար/

«Ուսումնական գարուն» նախագիծ

Մարտի 20-24 -/ ամբողջ շաբաթվա համար/

  • 20․03․-Երկուշաբթի օրը պատասխանում եք Վահագն Վիշապաքաղ առասպելը։ 
  • 21․03- Երեքշաբթի- ավարտին եք հասցնում  կիսատ մնացած առաջադրանքները։ 

Մարտի 13-17 -/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Մարտի 6-10- -/ ամբողջ շաբաթվա համար/

  • Երկուշաբթի օրը դասարանում միասին նայելու ենք Ձեր կատարած հետևյալ աշխատանքը նկարագրում ենք Հայկին և Բելին, նկարում ենք՝  paint ծրագրով, տեղադրում բլոգների հայրենագիտության բաժնում: Նկարել Հայաստանը Հայկ Նահապետի ժամանակ, ըստ ձեզ այն ինչիպիսի՞նն է եղել: Այս ամենը մեկ նյութի տակ ենք հավաքում և հրապարակում, ուղարկում ինձ:
  • Երկուշաբթի — Առասպել Տորք Անգեղի մասին։ Համացանցից տեղեկություն ենք գտնում Տորք Անգեղի հուշարձանի մասին։

Փետրվարի 27-Մարտի 3-/ ամբողջ շաբաթվա համար/

  • Երկուշաբթի օրվա համար տանը կրկնել Հայկ և Բել. և Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ առասպելները։ 
  • Երկուշաբթի — Դասարանում քննարկում  ենք   Հայկ և Բել. և Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ առասպելները։ Աշխատանք բլոգներում՝ նկարագրում ենք Հայկին և Բելին և նկարում ենք՝  paint ծրագրով, տեղադրում բլոգների հայրենագիտության բաժնում: Նկարել Հայաստանը Հայկ Նահապետի ժամանակ, ըստ ձեզ այն ինչիպիսի՞նն է եղել: Այս ամենը մեկ նյութի տակ ենք հավաքում և հրապարակում, ուղարկում ինձ:
  • Երեքշաբթի — Տանը կարդալ  Առասպել Տորք Անգեղի մասին։ 

Փետրվարի 20-24/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Փետրվարի 13-17/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Նայել հետևյալ մուլտֆիլմը
առանձնացնել դուրս հանել, համեմատել-գտնել հայ աստվածներին ու հունական աստվածներին, որոնք են համընկնում/մուլտֆիլմից գտնել/

  • Երեքշաբթի 14․02- Քննարկվող նյութ-ընթերցել,  ծանոթանալ, պատասխանել հարցերին- Տեառնընդառաջ։ Համացանցից գտնել տեղեկություն Տեառնընդառաջ տոնի մասին

Փետրվարի 6-10/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Նայել հետևյալ մուլտֆիլմը
առանձնացնել դուրս հանել, համեմատել-գտնել հայ աստվածներին ու հունական աստվածներին, որոնք են համընկնում/մուլտֆիլմից գտնել/

Հունվարի 31-փետրվարի 3/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Հունվարյան ստուգատեսային ճամբար- Հունվարի 9-հունվարի 31

Դեկտեմբերի 12- 16/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Դեկտեմբերի 5- 9/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Նոյեմբերի 28 -դեկտեմբերի 3/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Նոյեմբերի 14-18/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Ծանոթացեք նախագծին և սկսեք աշխատել — Սեբաստացու օրեր. կրթահամալիրի տոն նախագիծ

Նոյեմբերի 7-11/ ամբողջ շաբաթվա համար/

  • Երկուշաբթի 7․11- Դասարանում քննարկում ենք  Մեսրոպ Մաշտոցի կյանքը։ Ծանոթանում ենք «Որդան Կարմիր» թեմային։ Լրացուցիչ աշխատանք համացանցից գտնել տեղեկություն Մեսրոպ Մաշտոցի անունը կրող վայրերի մասին։ 
  • Երեքշաբթի 8․11- Մագաղաթ՝ կարդացեք, խմբագրած տեղադրեք բլոգներում, պատրաստվեք քննարկման:                                                                                                                   Պատրաստվում ենք այցելել Մատենադարան:

Հոկտեմբերի 30-ից -նոյեմբերի 4/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Հոկտեմբերի 17-22 / ամբողջ շաբաթվա համար/

Հոկտեմբերի 10-14 / ամբողջ շաբաթվա համար/

  • Երկուշաբթի 10․10- Ամփոփում ենք Կոմիտասյան օրերը
  • Երեքշաբթի 11․10- Ծագումով որտեղի՞ց ես, Գրել, թե դու ծագումով որտեղի՞ց ես: Համացանցից կամ որևէ գրքից, Ձեզ դուր եկած բարբառով, առանձնացնել ու բլոգում տեղադրել ինչ-որ հումորային պատմություն կամ երկու նույն բարբառով խոսող մարդկանց երկխոսություն։ Ձեր ընտրած բարբառի մասին մի քանի նախադասությամբ գրեք` ո՞ր մարզում, գյուղում, քաղաքում են օգտագործում այն, ծագումը։

Հոկտեմբերի 3- 7/ ամբողջ շաբաթվա համար/

Սեպտեմբերի 26-30/ ամբողջ շաբաթվա համար/

 Քննարկման թեմա՝ դպրոցում քննարկվող և տանը լրացուցիչ աշխատելու նյութ՝

Սեպտեմբերի 19-23
Իմ ազգանվան պատմությունը
Երկուշաբթի- Քննարկում —ԱռասպելներԱրա Գեղեցիկ և Շամիրամ
Երեքշաբթի- ԱռասպելներԱրա Գեղեցիկ և Շամիրամ— նյութը կարդալ, փորձել ներկացանել բանավոր, բլոգում պատասխանել հարցերին։

ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ 12-16-Ի ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ՓԱԹԵԹ

Սեպտեմբերի 5-9

  • Իմ Ամառային հանգիստը
  • Ի՞նչ գիտեմ Հայաստանի մասին։