Ահա արդեն 5-րդ օրն է։ Մի ակնթարթում անցավ մեր ճամբարային օրերը։ 5-րդ օրը մեզ միացին նոր ճամբարականներ։ Լող, շախմատ․ նկարչություն, ազգային խաղեր․․․ միասին ունեցանք հագեցած օր։
Ճամբարականների հետ մեր թռիչքը շարունակվում է։ Այսօր էլ առավոտը սկսեցինք միջավայրի խնամքով, այնուհետև թարմացանք ուրախ մարմնամարզությամբ ։
Ավես լողալուց հետո սկսեցինք նկարել մեր տրամադրությունը, այնքա՜ն պայծառ գույներ էին ընտրել մեր ճամբարականները,իսկույն զգացվում էր,որ բարձր տրամադրություն ունեն։
Ընկեր Աչերի հետ նաև սովորեցինք կոպալ նվագել։ Կարող եք դիտել տեսանյութը։
Օրերն այնքան բուռն և հետաքրքիր են անցնում: Այսօրն էլ սկսեցինք մեր միջավայրի խնամքով. ուղղեցինք լողավազանի խճաքարերը, ջրեցինք ծաղիկները, մաքրեցինք մեր տարածքը:
Տարածքը լավ մաքրելուց հետո, վազեցինք լողավազան: Հավես լողացինք, շախմատ, սեղանի տարբեր խաղեր խաղացինք բակում, այնուհետ գնացինք և շատ սիրելի ընկեր Աչերի հետ երգեր սովորելու:
Օրվա երկրորդ կեսին բնության մասին ուսուցողական մուլտֆիլմ դիտեցինք,քննարկեցինք, զրուցեցինք ծառերի կարևորության մասին, որից հետո էլ անցանք այլընտրանքային նկարչության:
Խոսեցինք անթափոն կենցաղի մասին․․ Չնայած նրան, որ կրթահամալիրում միշտ առաջնային է եղել միջավայրը խնամելը, այնուհանդերձ մի քանի ամիս է ինչ մենք իրականացնում ենք « Անթափոն կենցաղ» նախագիծը, որի հիմնական նպատակն է աղբի ճիշտ տեսակավորելը և ճիշտ նպատակին օգտագործելը: Եվ մենք՝ արևմոււտքցիներս, հանձն առանք Շուշան Ալեքսանյանի հետ միասին իրականացնել այդչափ բարդ և կարևոր նախագիծը: առաջարկում եմ դիտել տեսանյութը ՝
1-ին հանդիպման համար— կրկնել՝ ՀՀ մարզերն ու քաղաքները Քննարկման նյութ՝1.Մեր հայրենիքի անցյալն ու ներկան․Տարիների հաշվումը պատմության մեջ
Պատմությունն օգնում է, որպեսզի սխալներ թույլ չտանք այսօր և ճիշտ կառուցենք մեր ապագան: Դրա համար բոլորս պետք է լավ իմանանք մեր պատմությունը և պահպանենք մեզ ժառանգություն հասած արժեքները: Հայ ժողովրդի համար պատմական մեծ արժեք ունի Պատմահայր Մովսես Խորենացու Հայոց պատմություն գիրքը: Այն ներկայացնում է մեր ազգի պատմությունը՝ անհիշելի ժամանակներից մինչև իր ապրած ժամանակը՝ 5-րդ դարը: Իսկ ի՞նչ է դարը: Երբ մենք խոսում ենք որևէ իրադարձության մասին, որը տեղի է ունեցել ոչ շատ հեռավոր անցյալում, ապա նշում ենք այդ իրադարձության տարեթիվը, օրինակ, մենք ասում ենք. Հայ մեծ գրող Հովհաննես Թումանյանը ծնվել Է 1869 թվականին կամ մարդն առաջին անգամ տիեզերք թռավ 1961 թվականք ապրիլի 12-ին: Մեզանից հարյուրավոր կամ հազարավոր տարիներ առաջ տեղի ունեցած իրադարձությունների համար մենք ավելի հաճախ օգտագործում ենք դար և հազարամյակ բառերը: Մեկ դարը հարյուր տարին է: Հազարամյակը հազար տարին է կամ տասը դարը: Ինչպես աշխարհի շատ երկրներում, այնպես էլ մեր երկրում ընդունված է տարիների հաշվումը սկսել Հիսուս Քրիստոսի ծննդից։ Ըստ այդ հաշվարկի՝ այն բոլոր իրադարձությունները, որոնք կատարվել են նախքան Քրիստոսի ծնունդը, համարում ենք Քրիստոսի ծննդից առաջ տեղի ունեցած: Իսկ այն ամենը, ինչ եղել է դրանից հետո, համարում ենք Քրիստոսի ծննդից հետո տեղի ունեցած: Երբեմն գրքերում դու կարող ես հանդիպել մեր թվարկությունից առաջ (մ.թ.ա կամ մեր թվարկություն (մ.թ.) ձևերը : Օրինակ՝ հայոց արքա Տիգրան Մեծը գահ է բարձրացել Քրիստոսի ծննդից առաջ 95 թվականին, ինչը կրճատ նշվում Է Ք.ա. 95թ.: Իսկ Քրիստոսի ծննդից հետո տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին խոսելիս հատուկ նշում չի կատարվում, այլ պարզապես գրվում է տարեթիվը: Օրինակ՝ 405 թվականին Մեսրոպ Մաշտոցը ստեղծեց հայոց այբուբենը:
Հարցեր և առաջադրանքներ
1. Ի՞նչ է պատմությունը, և ինչո՞ւ է անհրաժեշտ այն լավ իմանալ:
Քարտեզները օգնում են մեզ տեղից տեղ փոխադրվել: Գործիքներ, որոնք պատմում են ճշմարտությունն այն աշխարհի մասին, որտեղ ապրում ենք: Քարտեզները գործիքներ են, և արվեստի ու դիզայնի տեսակների պես՝ դրանք էլ ունեն պատմություն և կարող են բացահայտումներ կատարել իրենց ստեղծման ժամանակների մասին: Ամենահաջող քարտեզները թեմատիկներն են, այսինքն կոնկրետ որևէ թեմայի մասին: Գոյություն ունի քարտեզի դիզայնի գեղեցիկ ավանդույթ:
Աշխարհի ամենահին քարտեզը բաբելոնականն է (մ․ թ․ ա․ 6-րդ դար)
Մ․ թ. ա. 6-րդ դարի բաբելոնյան կավե սալիկ-քարտեզում տեղ գտած երեք երկրներից մեկը Հայաստանն է, այսինքն՝ արդեն ավելի քան 2600 տարի է՝ մենք մեր տեղն ունենք աշխարհի ամենահին քարտեզի վրա:
Մեր նախնիների համար աշխարհը մի հողակտոր էր, որի ափերը չորս կողմից ողողված էին ջրով։ Սակայն նրանք չէին սահմանափակվում իրենց իմացածով և շարունակում էին աշխարհը «չափելու» նոր փորձեր կատարել։ Այդ չափումների շնորհիվ ստեղծվում էին քարտեզներ, որոնցից ներկայացնում ենք 10 ամենահները։
Աշխարհի քաղաքական քարտեզ, 2013թ. օգոստոս, ըստ ԱՄՆ ԿՀՎ-ի (CIA) աղբյուրներիԱշխարհի քաղաքական քարտեզ, 2013թ. օգոստոս, ըստ ԱՄՆ ԿՀՎ-ի (CIA) աղբյուրների
Ինչո՞ւ է հյուսիսը միշտ վերևում
21-րդ դարում, հատկապես, երբ ինչ-որ մեկն ապրում է հյուսիսային կիսագնդում, ընդունված է համարել, որ քարտեզները պետք է ուղղված լինեն դեպի հյուսիս: Այսպես են վարվել մինչև 16-րդ դարը, հետո երբ բոլոր քարտեզները սկսեցին արտադրվել Եվրոպայում, բոլորի համար կենտրոն սկսեց համարվել հենց Եվրոպան:
Աստվածաշնչի համաձայն՝ մեծ ջրհեղեղի ժամանակ տապանից դուրս կյանքի ոչնչացումից հետո Նոյի երեք որդիները (Սեմը, Հաբեթը և Քամը) շարժվեցին տարբեր մայրցամաքներ՝ երկիրը վերաբնակեցնելու և կառավարելու նպատակով: Սեմին բաժին հասավ Ասիան, Քամը գնաց Աֆրիկա, իսկ Հաբեթը՝ Եվրոպա: Ստորև քարտեզի վրա «T»-ն մայրցամաքները իրարից տարանջատող ջրի զանգվածների ամբողջությունն է:
Քարտեզները ներկայացնում են պատմություններ, այլ ոչ թե փաստեր
Քարտեզները նկարագրում են ժամանակի պատմությունը և մարդկանց ծագումը, նույնիսկ ժամանակակից «Google Earth»-ը մեր ժամանակի տեսողական նշանների և խորհրդանիշների միասնություն է: Այս քարտեզները, ներկայացնում են տեղեկությունների մեծ բաժին, և այն շատերին է հասանելի:
Քարտեզները տարբեր բովանդակություն են ունենում, օրինակ կարող են լինել աշխարհագրական՝
աշխարհի քարտեզներ,
մայրցամաքների քարտեզներ,
երկրների և տարածաշրջանների քարտեզներ
Հանդիպում են նաև այնպիսի քարտեզներ, որտեղ ներկայացված են օգտակար հանածոները, այսինքն որտեղ կա ոսկի, գազ, նավթ որևէ քարի տեսակ և այլն: Կան մշակութային քարտեզներ, որտեղ երևում են մշակութային կենտրոնները՝ թանգարաններ, թատրոններ, այլ կարևոր մշակութային կենտրոններ: Գույություն ունեն ծովային քարտեզներ, որտեղ երևում են միայն ջրային տարածքները երկիր մոլորակի:
Կա հատուկ գիտություն՝ քարտեզագրություն, որը օգնում է ճիշտ գծել, կազմել քարտեզները:
Հայաստանի աշխարհագրական քարտեզ՝
Հայաստանի և Արցախի հանրապետության աշխարհագրական քարտեզ
Հայաստանի և Արցախի հանրապետության վարչական քարտեզ, որտեղ երևում են մարզերի բաժանումները և մարզկենտրոնները:
Այժմ google maps ծրագրով կարելի է հեշտությամբ և արագ քարտեզի միջոցով կողմնորոշվել, գտնել որևէ աշխարհագրական կետ, կամ էլ նշել նպատակակետ և այդ քարտեզների օգնությամբ հասնել ցանկալի վայրը հնարավորինս հեշտ ու կարճ տարբերակով:
Առաջադրանք՝ գծիր և տեղադրիր բլոգումդ մեկ նյութի տակ, ուղարկիր իմ էլ փոստին՝ sona-papazyan@mskh.am
Երևան- Գյումրի երթուղին, նկարը տեղադրիր բլոգումդ, գրիր թե քանի կմ է Երևանից Գյումրի ճանապարհը, ո՞ր մարզերով է անցնում, քանի՞ ժամ է տևում մեքենայով այնտեղ գնալը
Հրազդան-Կապան երթուղին, նկարը տեղադրիր բլոգումդ, գրիր թե քանի կմ է Հրազդանից Գյումրի ճանապարհը, ո՞ր մարզերով է անցնում, քանի՞ ժամ է տևում մեքենայով այնտեղ գնալը
Երևան-Շուշի երթուղին, նկարը տեղադրիր բլոգումդ, գրիր թե քանի կմ է Երևանից Շուշի ճանապարհը, ո՞ր մարզերով է անցնում, քանի՞ ժամ է տևում մեքենայով այնտեղ գնալը
Ձեր բնակավայրից մինչև դպրոց երթուղին, նկարը տեղադրիր բլոգումդ, գրիր թե քանի կմ է ճանապարհը, ո՞ր փողոցներով է անցնում, քանի՞ ժամ է տևում մեքենայով այնտեղ հասնելը
Արմեն Ավետիսյանի հետ աշխատում եմ արդեն 1,5 տարի։ Շատ կարճ ժամանակում ընկերացանք և կապվեցինք միմյանց հետ։ Արմենը մեր դասարանի լիիրավ անդամ է։ Սիրում է լողալ, հեծանիվ վարել, ճամփորդել։ Բարձունքներ գրավելն իր ամենասիրելի զբաղմունքն է։ Տեսնել ու վայելել է պետք այն հրճվանքն ու ոգևորությունը, երբ մենք ճամփորդում ենք։ Երեք տարի է շատ ակտիվ մասնակցում է բոլոր ճամփորդություններին, երբեք չի հոգնում , հաղթահարում է բոլոր բարձունքները․․․
Միշտ համագործակցում եմ ծնողի, հատուկ հոգեբանի և լոգոպետի հետ։ Մեզ հաճախ են այցելում նաև ընկեր Աննան և Արևը։ Արմենը սիրով աշխատում է բոլորիս հետ։
Դասարանի երեխաները շատ են սիրում Արմենին։Միշտ օգնում են յուրաքանչյուր հարցում։
երեք օր միասին կենցաղավարելու դժվարությունների հաղթահարում՝ միասին պատրաստում ենք ուտելիքը, ինքնասպասարկում
մարզական վիճակի բարելավում քայլարշավների և արշավների միջոցով
մասնակիցների նպատակների, սպասելիքների քննարկում
Ճամբարի ուղղությունները
բնապահպանական
հայրենագիտական
մարզական
ազգագրական՝ երգ, պար, խաղեր
ընթերցողական
տեխնոլոգիական
պլեներային
Ճամբարի հայրենագիտական կանգառները՝
Խորհրդատու հայրենագետ ՝ Սոնա Փափազյան
Երասխ
Տիգրանաշենի ոլորաններ-Մասիսը՝ դիտակետից
Արենիի շուկա
Արփայի կիրճ
Եղեգիսի կիրճ
Եղեգիս
Եղեգիսի Զորաց եկեղեցի (Սուրբ Ստեփանոս)
Արատեսի վանք
Գետեր՝ Արփա, Եղեգիս, Արատես
Արատեսի ջրվեժներ
Խաչոց Ձոր
Օրբելյանների քարավանատուն
Արփա-Սևան հանդիպման վայր
Վաղաշեն
Սևանա լիճ
Անհրաժեշտ իրեր ճամբարի համար՝
1.Առաջին օրվա սնունդ՝ նախաճաշի բրդուճներ, միրգ: Աշխատեք բրդուճները չփչացող մթերքներով պատրաստել: Սա ուտում ենք մինչև մեր կացարան հասնելը: 2.Ջուր՝ 1լ անհատական շշով: 3. Հարմար ուսապարկ՝ երկու ուսով, առաջին օրվա սնունդը և ջուրը, թեյը դնում ենք այս ուսապարկում: Երկու ուսապարկից ավել չեք վեցնում: 4.Անհատական ճամփորդական սպասք (մեկանգամյա օգտագործման էկո թղթից ափսեներ, բաժակներ), ախտահանիչ միջոցներ, դիմակներ 5. Աղբի տոպրակներ /3-5 հատ/, ձեռնոց 6. Հագուստ 3 օրվա համար (տաք բաճկոն), լողազգեստ, սրբիչ, գիշերազգեստը երկարաթև, տաք գուլպաներ, արևապաշտպան գլխարկ, տաք գլխարկ 7. Քնապարկ 8. Հիգիենայի պարագաներ՝ ատամի խոզանակ, ատամի մածուկ, սանր, սրբիչ, օճառ, անձեռոցիկ՝ թաց և չոր, արևապաշտպան քսուք, անհատական դեղատուփ, քսուք մոծակների դեմ 9. Լապտեր 10. Շախմատ, գիրք, ինտելեկտուալ խաղեր, հեռադիտակ, կողմնացույց, գնդակ
Ծրագիր՝
Օր առաջին- Օգոստոսի 17
08։00-Ուսումնական ժամերգություն Սուրբ Երրորդություն եկեղեցում- պատասխանատու ՝ Աչեր Բաստաջյան 08:30- Մեկնում Սուրբ Երրորդություն եկեղեցու մոտից 10:00- կանգառ Արփայի հովտում, թեթև նախաճաշ 11։00-Սմբատաբերդ, բարձունքի հաղթահարում 13։00- Եղեգիսի Զորաց եկեղեցի 14:30-Ժամանում Արատես, Իրերի տեղավորում, սենյակների մաքրում 15:00- Տարածքի և միջավայրի խնամք 15:30- Ճաշ 16:30- Հանգստի ժամ 18:00-Մեղրաքամի ծես 20:00-Ընթրիք 21:00- Խարույկ, ազգային պարեր, զրույցներ 22:00-Քուն
Օր երկրորդ- Օգոստոսի 18
08:00- Վերկաց, անձնական հիգիենա 08:30- Նախավարժանք 09:00- Քայլք Արատեսի վանք, ուսումնական ժամերգություն 10:00- Նախաճաշ 11:00- Քայլք Խաչոց ձոր, լող Արատեսի գետում 13:00- Ծառերի և ծաղիկների խնամք, խոտերի հավաքում 15:00- Ճաշ, հանգիստ 16:30- Ազգային խաղեր, հայրենագիտական քննարկում 18:00- Խաղողօրհնեքի ծես, երգուսուցում 19:00- Թոնրի վառում 20:00- Ընթրիք 21:00- խարույկ, օրվա ամփոփում, հաջորդ օրվա անելիքների քննարկում 22:00- Քուն
6-10 տարեկան ճամբարականներ էին հավաքվել այսօր։ Ամեն մեկը յուրովի մի աշխարհ՝ հետաքրքիր, գունեղ, հավեսով….
Սովորողներն իրար հետ ծանոթացան, ողջունեցին իրար և սկսեցինք տրամադրող, ուրախ երաժշտության տակ ակտիվ մարզվել, թռչկոտել: Մեր դպրոցի կանաչ տարածքը մեր հոգատարությանն էր սպասում: Մեր գործն ավարտելուց անմիջապես հետո անհամբերությամբ հագանք լողազգեստները և հայտնվեցինք ջրում:
Մեր ճամբարականները շա՛տ ակտիվ են․․
Մեծով, փոքրով սկեսինք անուշահամ մեր ծիրանները հավաքել։ Ընկեր Սեդայի հետ երգեցինք, հավես տրամադրությամբ պատրաստեցինք ամենահամեղ թաթիկաչիրը։
Տեսանյութը ստորև․
Այնուհետև օրը շարունակեցինք մուլտֆիլմ դիտելով, տրամաբանական խնդիրներ քննարկել-լուծելով․․․
Այս տարիների ընթացքում նոր բացահայտումների գեղեցիկ ճանապարհ եմ անցել։ Կրթահամալիրում ձեռք բերած շատ հմտություններն օգնում են շարունակել մանկավարժի լուսավոր ճանապարհը։ Հայրենիքը սիրելու համար պետք է շատ ճամփորդել։ Կրթահամալիրում կարևոր ձեռբերումս համարում եմ ՝ ճամփորդելը։ Որպես երկարացված օրվա կազմակերպիչ մասնկացել եմ, դասարանական բոլոր ճամփորդություններին։ Հղումը տես՝ բլոգում։
Մասնագիտությամբ ՝ արվեստաբան եմ, երբ հայրենագետ ՝ Սոնա Փափազյանը առաջարկեց մեկ շաբաթ փոխարինել իրեն, դժվար է նկարագել ոգևորությունս։ Այդ մի քանի ճամբարային օրերի ընթացքում իրականցրել եմ հետևյալ նախագծերը․
Անի Ենգոյան 